امیدوارم سال خوب و سرشار از موفقیتی داشته باشید .
۴۸ درس از زندگي زنبور عسل
برعكس ظاهر تيتر، اين مقاله كاملا به HSE مرتبط است فقط بايد درست خوانده شود.
۱) انتخاب الگو:
زنبور عسل حشرات مفید و ارزشمند و پاکیزه ای هستند. در تمام طول عمرشان الگویشان گل است. فقط دنبال گل هستند تا از شکوفه تلخ گل، گرده و شهد تهیه کنند. گرده گل را برای غذای نوزادان و شهد گل را برای شفای مردم درست می کنند. اگر ما برای به دست آوردن غذای روح و جسم خود الگوی خوب داشته باشیم بسیاری از مشکلات ما حل می شود.
۲) درست استفاده کردن:
کوچکترین شکوفه گل توسط زنبور عسل گرده افشانی می شود ولی زنبور طوری روی آن قرار می گیرد که آسیبی به آن نرسد. بنابراین ما هم می توانیم در برخورد و تعامل با همنوعان خود طوری عمل کنیم که هیچ وقت مشکلی به وجود نیاوریم.
۳) محصول زنبو عسل، “عسل” است:
بنابراین ما هم می توانیم با زبان و اعمال خود نتایج شیرین تر از عسل داشته باشیم ولی در صورتی که قضاوت عجولانه و غیرمنطقی داشته باشیم نتایج آثار اعمال و زبان ما تلخ تر از همه چیز خواهد بود.
۴) ملایمت و انعطاف پذیری:
زنبور عسل، تولید موم می کند زنبور با ترشح غده های موم ساز خانه هایی از موم می سازد و داخل آن عسل می ریزد. موم با اینکه خیلی شکننده و ملایم است ولی در گرما و سرمای زیاد هم می تواند ظرف خوبی برای نگهداری عسل باشد.
۵) سرافرازی و صبوری:
همیشه زنبور عسل چون از دسترنج خودش استفاده می کند سرافراز و صبور است. برای تهیه یک قاشق عسل که ۲۵ گرم می باشد، چهار هزار زنبور بیست هزار گل را ملاقات می کنند، ۷ بار فاصله بین کره ماه و زمین را می پیمایند. برای تهیه ۱ کیلو عسل ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیون گل را باید گرده افشانی کنند.
۶) سخت کوشی و تلاشی خستگی ناپذیر:
یک عدد زنبور در طول ۱۵ روز عمرش در فصل بهار و تابستان ۷۰ هزار سورتی پرواز می کند. سرانجام بر اثر بال زدن زیاد (چون ۴۰۰ دفعه در هر ثانیه بال می زند، ۳۵ کیلومتر را در یک ساعت می پیماید و ۲۰ کیلومتر را بدون وقفه می رود) با بال های مجروح و بدن زخمی و خون آ لود جانش را به جان آفرین تسلیم می کند.
۷) ایثار و تسلیم بدون توقع:
فاصله بین قاب ها در کندوی لانکسروت هشت میلیمتر است. یک زنبور باید با تن خسته و کیسه پر از عسل بخصوص در اواخر روزهای گرم تابستان از درب پرواز وارد کندو شده و در یک جای تنگ و تاریک عسل (شهد گل) را از میان قاب ها از پایین کندو به طبقات دوم و سوم برساند. جالب است بدانیم در بهار و تابستان در هر کندو بین ۹۰ تا ۱۲۰ هزار زنبور وجود دارد، ازدحام جمعیت خود مهمترین عامل فشار و گرما و ضیق جا است.
۸) سازماندهی و تقسیم وظایف:
معمولا یک زنبور کارگر بعد از تولد ۱۲ روز اول نگهبانی و پرستاری از ملکه و نوزادان و نظافت را به عهده دارد. بعد از ۱۲ روز علاوه بر وظایف یاد شده کار معماری و مهندسی و بنایی را باید انجام دهد. یعنی سه نوع خانه باید بسازد؛حجره های کوچک برای کارگران، حجره ای متوسط برای زنبوران نر، حجره بزرگ شبیه بادام زمینی برای پرورش ملکه که در اصطلاح به آن سلول ملکه یا شاخون می گویند. بعد از ۲۱ روز زنبور کارگر بالغ شده تا ۱۵ روز پرواز می کند. برای تهیه شهد، گرده، زهر، بره موم، آب به فعالیت می پردازد.
مهمترین فعالیتهای اثربخش را در کندو زنبوران کارگر (ماده بکرزا) انجام می دهند. زنبور نر خاصیتش فقط برای باروری ملکه جوان است. تاکنون حشره شناسان وظیفه دیگری برای زنبور نر اعلام نکرده اند .
ملکه زنبور عسل که حکم “شاه کندو” را دارد ۲۰۰ روز در سال تخمگذاری می کند روزی ۱۵۰۰ تخم. وظیفه ملکه حفظ و بقای نسل است. ضمنا ملکه گازی از خود متصاعد می کند که به آن فرمون یا نظم دهنده اجتماعی نیز می گویند. این گاز موجب می شود که تمام زنبورها به وظایف خود به خوبی عمل کنند.
۹) ایثار ملکه در کندوی عسل:
حدود ۱۱ تا ۱۴ روز طول می کشد تا یک تخم به ملکه تبدیل شود. ملکه ۳ تا ۱۰ روز بعد از تولد آواز مخصوص جهت آغاز زندگی جدید را می خواند. معمولا بعد از ظهر یک روز آفتابی در فصل بهار ملکه جدید از کندو خارج شده چون بسیار خوشبو و معطر است بیش از ۱۰۰۰ زنبور نر برای رسیدن به وصالش به تعقیب ملکه می پردازند. ملکه برای اینکه بهترین نژاد را نسل آینده به وجود آورد در آسمان لایتناهی صعود می کند و اوج می گیرد. نرهایی که وی را تعقیب می کنند یکی پس از دیگری از پا در می آ یند.
چون به دلیل خستگی پرواز به فضای بالا نفسشان می برد. ملکه آنقدر اوج می گیرد که هیچ پرنده دیگری نمی تواند در آن فضا پرواز کند تا مزاحمش شود. معمولا در ارتفاع بالا حرکت باد هم ضعیف، آسمان صاف و روشن و دور از چشم همه موجودات زمینی آخرین زنبور نری که جسارت و قدرت جسمی مناسبی داشته باشد و به ملاقات وی می آید باهم زندگی جدید را شروع وقدرت باروری ملکه را تنظیم می کند. بعد همین زنبور بعد از ازدواج یک دقیقه ای خودش مثل شهاب سنگ به زمین می افتد و ملکه مزدوج شده و با وقار و متانت به کندوی خودش بر می گردد تا آخرعمرش هیچوقت کندو را ترک نمی کند مگر در شرایط بچه دهی. عمر ملکه ۲ تا ۴ سال است. یکبار در عمرش ازدواج می کند و اسپرم هایی را که با ازدواج اولیه گرفته برای تمام عمرش ذخیره و بارور می کند.
۱۰) مفید بودن زنبور عسل برای خود و دیگران:
هر موجودی جهت زنده ماندن مجبور است موجودی دیگر را از بین ببرد یا خودش موقع صید و صیادی از بین برود جز زنبور عسل که برای سیر شدن خودش و سیر کردن انسان ها هزاران موجود دیگر را هم سیر می کند بدون اینکه مزاحم و باعث از بین رفتن موجودی شود. یعنی زنبور عسل با عمل گرده افشانی موجب ازدیاد تولید محصولات باغی، صیفی، زراعی شده همچنین غذای شیرین انگبین یا عسل را تولید می کند اما ما انسان ها برای سیر شدن خود و پذیرایی از مهمان ها و همنوعان خود حتما باید جانداری را بی جان کنیم مثل کشتن و سر بریدن پرندگان، ماهی، گوسفند، گاو، شتر، غاز، بوقلمون، اردک، مرغ و …
۱۱) آگاهی، بصیرت و دوراندیشی:
تمام موجودات بخصوص انسان ها در مواقع قحطی (مشکلات، جنگ، زلزله، سیل) قوه جنسی آنها جهت بقای نسل ادامه می یابد جز زنبور عسل (شما شاهد هستید در کشورهای جهان سوم بخصوص کشورهای فقیر آفریقایی ازدیاد نسل و زاد و ولد بسیار زیاد و نامناسب است).
ولی زنبور عسل در مواقع کمبود گرده و گل و شهد به ملکه خود اطلاع می دهد و ملکه از تخم ریزی باز می ایستد تا نوزادانش دچار گرسنگی و قحطی نشوند. تا زمانی که وضعیت گل و شهد عادی نشده، ملکه تخم ریزی نامحدود نمی کند. به محض عادی شدن گل و شهد دوباره ملکه شروع به تخم ریزی و فعالیت می کند.
۱۲) جامع و فراگیر بودن موجوداتی که از زنبور عسل بهره می برند:
▪ انسان ها، از انگبین یا عسل، از گرده گل، از موم، ژله
▪ طیور و پرندگان: گرده افشانی گل موجب ازدیاد آفتابگردان، پنبه، سویا، کلزا شده، پستانداران، پرندگان اهلی و وحشی زیادی از آن بهره می برند.
۱۳) قانع و نجیب بودن زنبور عسل:
زنبور عسل دارای ۲ معده است. معده اول یا چینه دان برای جمع آوری و حمل شهد است که زنبور پس از حمل آن به کندو از معده اول یا کیسه عسلی داخل حجره ها خالی می کند . بین کیسه عسلی یا معده اول و معده دوم دریچه ای است که روزی یک سر سوزن عسل یا شهد را از دریچه وارد معده اصلی خود کرده، آن را جهت سوخت و ساز خودش مصرف می کند. هیچوقت از ذخیره عسل خودش مصرف بی رویه یا اسراف نمی کند. به حق خود قانع است. از قناعت و مناعت طبع عالی برخوردار است.
۱۴) تیزبینی و هوش زنبور عسل:
دنیای زنبور نه فقط از حیث زیبایی جالب توجه است بلکه از لحاظ روایح عدیده نیز مطلوب می باشد. زیرا در انتهای شاخک های زنبور عسل ۵ هزار حفره شامه قرار گرفته که بدان وسیله روایح دنیا را استشمام می کند و نیروی این حفره شامه به قدری زیاد است که زنبور عسل بوی یک گل سیب (فقط یک گل را) از مسافت ۱ کیلومتر استشمام می کند. زنبور کارگر ۳ چشم مرکب و ۱۳ هزار چشم ساده در سرش تعبیه شده که در آن واحد پس از پرواز می تواند تمام اشیا و علائم محیط خود را ببیند و شناسایی و نشانه گذاری کند تا موقع برگشت به کندویش اشتباه نکند.
۱۵) طرد ناپاکان:
هیچ زنبوری حق ندارد در مکان کثیف و آ لوده بنشیند. چنانچه زنبوری با دست و پای کثیف و آ لوده (نجس) وارد کندو شود بلافاصله توسط نگهبانان خشن و بدون مماشات اعدام و به بیرون انداخته می شود تا درس عبرت برای دیگر زنبورها باشد. اگر در جوامع انسانی همین روش پیاده شود آیا افراد محتکر، سودجو، مفسد و ولگرد می توانند عرض اندام کنند؟
۱۶) اجتماعی بودن زنبور عسل:
زنبور عسل همیشه باید به صورت اجتماعی و جمع زندگی کند تا بتواند با تعامل با دیگران همزیستی و آرامش داشته باشد. شاید ما انسان ها زندگی در اجتماع را نمی توانیم تحمل کنیم. گاهی مشاهده می شود که افراد دوست دارند برخلاف قانون اجتماع بابرهم زدن رسوم و آ داب اجتماع موجب آزار و اذیت دیگران شوند!
اما اگر شما یک زنبور عسل را در بهترین شرایط سلامتی و آ ذوقه فراوان به تنهایی در یک اتاق یا یک جعبه نگهداری کنید، بعد از چند روز آن حیوان می میرد. البته مرگ او ناشی از گرسنگی و یا سرما و گرما نیست بلکه از تنهایی و نداشتن مونس و همدم جان می سپارد.
۱۷) عدم مماشات و مصلحت جویی:
در شهر زنبور عسل تنبلی و تن پروری در کار نیست و همه باید کار کنند. به همین جهت بیکاران و مفت خوران را بدون هیچ ترحمی طرد می کنند.
۱۸) از خود گذشتگی:
در فصل بهار جمعیت کندو به طور بی سابقه ای زیاد می شود طوری که شب ها وقتی که کارگران از صحرا مراجعت می نمایند، در داخل کندو جایی برای استراحت پیدا نمی کنند. ناچارند که خارج از کندو و در آستان آن به خواب روند چون شب های بهار سرد است روز دیگر عده زیادی از آنها که بیرون کندو خوابیده بودند بر اثر سرمای شب از بین می روند.
۱۹) آگاهی و شعور:
ملکه زنبور به عنوان یک حاکم و مدیر آگاه هر روز حساب متولد شدگان را می کند و دقت دارد که مبادا شمار موالید از میزان گل های صحرا زیادتر باشد و وقتی که دید در صحرا گل فراوان است ازدیاد موالید را شروع می کند.
۲۰) اطاعت از جمع:
وقتی که ملکه یا حاکم پیر شده و نمی تواند تخم گذاری کند به راحتی اجازه می دهد که کارگران ملکه جدید را به وجود آورند و حکومت را از دستش بگیرند. در اینجا حاکم مطیع محض جمع است و هیچ اصراری به ادامه حکومت ندارد.
۲۱) دوراندیشی ساکنین شهر عسل:
زنبورهای عسل وقتی که می خواهند ملکه پیر را عوض و جانشین برای او انتخاب کنند با احتیاط و دوراندیشی تا لحظه آخر جهت اطمینان ۲ یا ۳ ملکه نوزاد را نگهداری می کنند در صورتی که ملکه منتخب در پرواز ازدواج خودش دچار مخاطره شود جایگزین داشته باشد.
۲۲) تقسیم وظایف براساس استعداد و توانایی:
ملکه زنبور عسل وظیفه هریک از ساکنان شهر را بر طبق استعداد آنها معلوم می کند و هرکسی را به یک کار می گمارد.
▪ به دایه ها و پرستاران دستور می دهد که تخم ها و لاروها و شفیره ها را مورد پرستاری قرار دهند.
▪ به ندیمه ها دستور پرستاری از خودشان را می دهد که همواره مواظف او باشند.
▪ بعضی از زنبورها وظیفه تهویه کندو را در گرما دارند.
▪ بعضی از زنبورها به عنوان مهندسین و کارگران و بناها هستند که معمولا کارشان خانه سازی است.
بعضی وظیفه آوردن صمغ نباتی را دارند که بدان وسیله شکاف ها و سوراخ های کندو را مسدود کنند. این وظیفه کارگران است، همچنین کارگران برای ادامه حیات زنبوران آب مورد نیاز کندو و نمک برای رشد و نمو نوزادان را تامین می کنند.
۲۳) رعایت مسائل بهداشتی و ذخیره آ ذوقه:
ملکه به بعضی از کارگران دستور می دهد که مقداری “اسیدفرمیک” وارد عسل کنند که از فاسد شدن و متعفن شدن آن جلوگیری شود و هروقت عسل حجره به غلظت کافی رسید درش را ببندند (باموم.) و بعضی از کارگران موظفند داخل کندو را تمیز نگاه دارند. اگر لاشه زنبور مرده وجود داشته باشد صریحا بیرون ببرند و از ورود زنبورهای بیگانه به داخل کندو جلوگیری کنند.
۲۴) هدف والا و ارزشمند داشتن:
در روزهای بهار و تابستان می بینیم از اول طلوع آفتاب تا غروب آ فتاب هریک از زنبورها بیش از ۵ هزار بار پرواز می کنند تا شهد و گرده جمع آوری کنند. سوال این است که آیا این زنبورها برای رفع گرسنگی خود این تعداد پرواز را انجام می دهند؟ در جواب این سوال باید بگوییم خیر، اینها می توانند حتی با یک پرواز به اندازه نیاز خود غذا تهیه کنند. ولی این حشرات ارزشمند هدف بالاتر از رفع نیاز خود دارند.
۲۵) مهاجرت برای تکامل و پیشرفت دیگران:
مهاجرت زنبور عسل با مهاجرت انسان ها تفاوت زیادی دارد.چون بیشتر مهاجرت انسان برای نجات خویش است و برای به دست آوردن امکانات بهتر و راحت تر یا از ترس گرسنگی، قحطی، جنگ، خشکسالی و سایر عوامل طبیعی و غیرطبیعی (انسانی).
اما زنبور عسل مهاجرتش برای بقای نسل و سعادت و رفاه دیگران است. چون بدون اینکه عاملی آنها را تهدید کند خانه آباد و پر از عسل خود را رها کرده و با ایثار و از خودگذشتگی حدود ۷۰ هزار نفر از جمعیت ۹۰ هزار نفری کندوی خود را ترک کرده و با اینکه مهاجرت ممکن است مخاطراتی را در پیش داشته باشد ولی این کار را کرده و کندوی آباد و پر از آ ذوقه را جهت رشد و نمو شفیره و کارگران تازه به دنیا آمده ترک می کنند و خودشان زندگی جدیدی را در خانه هایی که دوباره می سازند و آ باد کنند شروع می کنند
شایان ذکر است که زنبورها دارای ۲ چشم مرکب، ۳ چشم ساده هستند.هریک از چشم های مرکب دارای ۶ تا ۷ هزار سطح است یعنی حدود ۱۳ هزار آ ئینه در چشم آنها تعبیه شده که بتوانند با زیبایی خاصی جهان پیرامون خود را ببینند.
۲۶) داشتن علائم گوناگون:
زنبوران عسل چند نوع آواز دارند.
▪ آواز شادمانی و سرور
▪ آواز فراوانی و وسعت معیشت
▪ آواز مرثیه و آهنگ های غم آ ور (در موقع مرگ ملکه (یتیمی)
▪ آواز کوبنده وخشم (موقع قتل عام نرها)
جالب است بدانیم زنبوران عسل به صداهایی که ما تولید می کنیم چون ربطی به زندگی آنها ندارد هیچ توجهی ندارند و با صدای جهان خارج کندو از فعالیت خود دست نمی کشند.
۲۷) غنای طبع:
زنبور عسل غنای طبع زیادی دارد به دلیل اینکه اگر بعد از مهاجرت از گرسنگی هم بمیرند محال است از یکی از شهرهای مجاور کمک بخواهند یا به کندوی خودشان برگردند. چنانچه هر بدبختی و فاجعه ای هم برای زنبور مهاجر پیش بیاید هرگز به شهر اول بازگشت نمی کنند.
صدها بار اتفاق افتاده صاحبان کندو بعد از مهاجرت، زنبورهای مهاجر را گرفته و نزدیک شهر اول جا داده اند. ولی آنها از گرسنگی یا سرما جان داده اند و حاضر نشدند که وارد شهر اول که شاید رایحه آن را هم استشمام می نمودند بشوند، در صورتی که تمام آن شهر با دسترنج آنها به وجود آمده بود.
۲۸) آرمان داشتن:
تمام کارهایی را که زنبور عسل انجام می دهد دارای آرمان است. نمونه ای از آرمان این است که می خواهد نسل آ ینده راحت زندگی کند.
۲۹) وظیفه شناسی دقیق و صرفه جویی:
زنبور عسل تمام حرکات و اصوات و فعالیت هایش از روی منطق و دقت است. در تمام عمرش خواب ندارد. شبانه روز به فعالیت هدفدار و منطقی خویش ادامه می دهد.
۳۰) مقررات و نظامات و تشکیلات:
تمام امور و اقدامات زنبوران عسل از روی قاعده و قانون و نظم و تشکیلات است به همین دلیل خداوند علیم در سوره نحل به پیامبر(ص) می فرماید کار زنبور عسل برای کسانی که اهل تفکر هستند نشانه و آیت خداوندی است.
۳۱) بهینه سازی:
غذای زنبور عسل از گل ها و شکوفه ها است نتیجه اش عسل است که موجب شفا و طراوات ما می شود و این حاصل نمی شود مگر با فداکاری بزرگ و عجیب زنبوران. جالب است بدانیم کل عمر یک زنبور ۵ هفته بیشتر نیست. غذای روزانه یک زنبور شهد ۲ تا ۳ گل کافی است در صورتی که هر زنبور در هر ساعت ۳۰۰ گل را می مکد و آن را به عسل تبدیل می کند.
۳۲) تعامل با یکدیگر:
معمولا زنبورها وقتی که از صحرا به کندو بر می گردند خسته هستند و به وسیله شاخک خود قدری با دربان ها صحبت می کنند. بعد وارد کندو شده و توشه خود را که شیره گل و گرده باشد به مامورین مخصوص حمل و نقل می دهد تا در انبارها ذخیره شود.
۳۳) جمع آوری توشه برای روزهای سرد و سخت زمستان:
زنبورها در تابستان با تمام نیرو با استفاده از انرژی خورشید شهد گل را با آمیختن نور خورشید به آن جمع آوری و پس انداز می کنند تا در روزهای سرد پاییزی و زمستانی آسوده باشند. ما انسانها روزهای سختی را در پیش داریم، روزی که دست ما به جایی بند نیست.
بنابراین باتوجه به حدیث شریف دنیا مزرعه آخرت است باید برای روزهای آتی جهان آخرت زاد و توشه مناسب و تقوی، حسن خلق، صبر، نماز، انس با قرآن و عترت(ع) جمع کنیم.همچنین برای ادامه زندگی دنیوی خود محتاج دیگران نباشیم و دست خود را به سوی هرکس دراز نکنیم، عزت نفس خود را حفظ کنیم.جالب توجه است که زنبور بدون یک لحظه استراحت وقتی که محموله اش را به زنبور مخصوص حمل و نقل تحویل می دهد بلافاصله و بدون توقف به دنبال کار خود می رود.
۳۴) پرستاری شایسته از همنوعان:
بعضی از زنبورها که وظیفه شان پرستاری از تخم، لارو، شفیره و ملکه است جمعا باید از ۴۷ هزار تخم، لاروف شفیره و ملکه پرستاری کنند این خود قابل تامل است.
۳۵) گرامیداشت روز جشن عمومی:
معمولا زنبوران روز مهاجرت خود را جشن فداکاری می گیرند و یک روز فقط در عمرشان بیکاری و جشن است آن هم همین روز مهاجرت است که با اشتها و میل خود عسل می خورند آن هم فقط از دسترنج خودشان نه دیگران. در این روز زنبور عسل به علت خوشحالی نیش نمی زنند. اصلا آن قدر مست و هیجان زده هستند که به دشمن خود توجه نمی کنند. مربی یا زنبور دار به راحتی با دست می تواند بچه زنبور را بگیرد و در سبد یا جعبه بریزد.
▪ تذکر: هر وقت ملکه جوان می خواهد به دنیا بیاید ملکه پیر یا حاکم وقت تعدادی از زنبورهای کارگر حدود ۷۰ هزار عدد را با خود همراه می کند و مهاجرت می کنند و به صورت خوشه ای یک جا جمع می شوند که در اصطلاح به آن بچه زنبور می گویند. این جمعیت، خانه آباد و پر از عسل خود را برای نوزادان و نسل آینده رها کرده خود را برای درست کردن خانه جدید آماده می سازند. اگر صاحب کندو متوجه بچه زنبور یا همان خوشه زنبور شود و آنها را وارد یک کندوی خالی کند یک کلنی جدید به وجود می آید در صورتی که زنبوردار آنها را نگیرد زنبورها بعد از چند ساعت همگی به همراه ملکه به حرکت درآمده خودشان شکاف کوه صخره یا درخت کهن را برای خانه انتخاب می کنند و مشغول خانه سازی و جمع آوری عسل می شوند.
۳۶) وفاداری نسبت به حاکم یا رهبر:
زنبور عسل در سخت ترین شرایط از ملکه خود محافظت می کند. بعضی مواقع اتفاق می افتد که هزاران زنبور به دلیل عوامل مختلف می میرند ولی ملکه در میان لاشه ها و زنبورهای نیمه جان زنده مانده است یعنی یک دیوار جاندار درست می کنند تا از ملکه خود محافظت کنند. در مواقع قحطی تا آخرین قطره عسل خود را به ملکه می خورانند و خود از گرسنگی می میرند ولی نمی گذارند که او بمیرد.
اگر ملکه بمیرد یا مفقود شود زنبورها صدای مخصوص از خود به وجود می آورند که دقیقا شبیه گریه است و حتی ما هم می توانیم بشنویم. یتیم شدن زنبورها را از گریه زنبورها می فهمیم. حتی دست از کار و فعالیت می کشند و نوحه گری می کنند. جالب است در حوادث نابودی دسته جمعی یا قحطی، آخرین فردی که می میرد ملکه است.
مرگ ملکه بعضی مواقع ممکن است به علت سهل انگاری زنبوردار در هنگام بازدید و قرار دادن ملکه دربین قاب باشد، یا اینکه زنبوردار قابی را که درحال بازدید است بلند کند پشت سر کندو داشته باشد ملکه بیفتد و در بین علف ها یا زیر پا برود.
اگر ما ملکه زنبورها را برباییم زنبورها ناامید می شوند و از کار باز می مانند و اگر ملکه را به آنها بازگردانیم زنبورها اظهار شادی می کنند، او را نوازش می نمایند و در مقابل وی از سر و کول یکدیگر بالا می روند و بعضی از آنها، سر را روی زمین می گذارند و شکم و پاها را به هوا بلند می کنند و در آن حال می رقصند و آ واز می خوانند.
۳۷) عشق به وطن:
زنبور عسل هیچ وقت وارد کندوی دیگری نمی شود. تمام تلاشش این است که ماموریت محوله را به خوبی انجام داده به وطن خویش برگردد. بخصوص زنبورداران نگهبان هرگز اجازه نمی دهند که زنبور دیگر یا حیوان دیگر وارد حریم آنها شود. چنانچه حیوانات موذی مثل موش، مارمولک یا مار وارد کندو شود بلافاصله او را کشته و جسد آن را مومیایی می کنند تا تعفن آنها موجب آزار ساکنین نشود.
۳۸) معماری و مهندسی:
زنبور عسل چنان با نقشه مشخص اقدام به ساختن حجره ها و سلول ها می کند که بسیار ماهرانه و مهندسی است. آنها با ساختن خانه ای مسدس کمترین مصالح را در خانه سازی به کار می برند و طوری صفحه موم آج شده داخل قاب را گونیا می گیرند که هیچ جای اضافی به قول مهندسین ما “پرت” به وجود نمی آ ید. در زمینی که آ نها اقدام به خانه سازی می کنند جای مهم یا کم اهمیت، دو نبش یا سه نبش هیچ مفهومی ندارد و تمام سطح قاب را یکسان استفاده می کنند.
۳۹) نرساندن آزار و اذیت به دیگران:
با این تعداد جمعیت یعنی حدود ۹۰ هزار عدد زنبور در یک کندو که همه اقشار و صنوف اعم از حاکم، مهندس، پرستار، بنا، نگهبان و انباردار و … وجود دارند طوری باهم سازگاری و تعامل دارند که هیچ وقت به همدیگر آزار نمی رسانند بلکه همه همدیگر را کمک می کنند.
۴۰) ساختن سنگر دفاعی در مقابل دشمن:
در نقاطی که حشره عسل خور موسوم به “آتروپوس” فراوان است زنبورها مقابل کندو به وسیله موم یک طارمی ایجاد می کنند به طوری که خودشان می توانند از بین دو میله کاری عبور نمایند اما آتروپوس که شکم بزرگی دارد قادر به عبور از آن نیست.
“و كاَيّن من آيه في السموات و الارض يمرون عليها و هم عنها معرضون”
چه بسيار نشانه و آيه كه در آسمانها و زمين وجود دارد (انسانها) از آن مي گذرند و (بي توجه) به آن پشت مي كنند.
۴۱) انعطاف پذیری:
ملکه از روشنایی و پرواز در فضا و گردش روی گل ها چشم می پوشد و رضایت می دهد مغز او فوق العاده کوچک شود و در مقابل دستگاه تناسلی وی بسیار بزرگ گردد و کارگران از لذات عشق صرف نظر می کنند و موافقیت می کنند اندام تناسلی شان کوچک و مغزشان بزرگ شود و در روشنایی و فضای بیکران پرواز کنند و روی گل ها بنشینند.
نباید بگوییم کارهای زنبور عسل فقط از روی غریزه است، بلکه آنها عقل و هوش ذکاوت بالایی دارند. زیرا زنبورها می توانند یک کرم عادی یعنی (تخم روز( )لارو) را از خانه خود بیرون بیاورند و درخانه دیگر جا بدهند. به او غذای مخصوص یا ژله سلطنتی (ژله رویال) بخورانند تا مبدل به یکی از افراد خانواده سلطنتی یا ملکه شود.
کارگران قبل از انتقال لارو به مکان جدید ابتدا خانه ای به شکل بادام زمینی که به آن شاخون یا سلول ملکه می گویند و حدود یک بند انگشت است می سازند. تخم روز یا لارو به داخل آن منتقل و سپس غذای مخصوص ژله را در این سلول پر می کنند و درش را با موم می بندند. پس از ۱۱ روز همین لارو تبدیل به ملکه می شود. همچنین آنها می دانند ملکه دو نوع تخم می گذارد یک تخم نر، یک تخم ماده.
کارگران از تخم ماده ملکه برای ساخت ملکه جدید استفاده می کنند. به ظاهر هر دو نوع لارو شبیه به هم است ولی تشخیص زنبورها بالاتر از این است که اشتباه کنند. وزن مغز زنبور عسل ۱۷۴ مرتبه از وزن بدن او سبک تر است.
۴۲) ماموریت اکتشافی:
بعد از این که ملکه به همراه تعداد زیادی از زنبوران جهت مهاجرت از کندو خارج شود گروهی از زنبوران به عنوان مامور اکتشاف جهت مکان یابی به جنگل ها، تپه ها و کوه های اطراف عازم می شوند و وقتی مکان مناسب را پیدا کردند بر می گردند به ملکه خبر می دهند.
۴۳) مشورت:
ماموران اکتشاف وقتی مکان های جدید را شناسایی کنند به ملکه اطلاع می دهند. ممکن است چند مکان توسط ماموران شناسایی و پیشنهاد شود. در این موقع زنبورها با ملکه مشورت می کنند. برای انتخاب جا این مشورت ممکن است چند ساعت حتی یک یا دو روز طول بکشد. بعد وقتی به تصمیم واحدی رسیدند همگی یک جا گروهی حرکت می کنند. برای مکان جدید در اصطلاح به این گروه زنبورها “وحشی” می گویند یعنی به سوی طبیعت بازگشته اند.
۴۴) دقت و سرعت عمل:
زنبورهای مهاجر وقتی وارد کندوی جدید شوند جهت ساختن خانه جدید یا حجره موم عجله می کنند چون ملکه جهت تخم گذاری عجله دارد حتی تخم ها را روی زمین یعنی کف کند و می ریزد. زنبورها هم با صمغ و عسلی که با خود آورده اند نسبت به درز پوشی و بستن منفذها اقدام و موم بافی را شروع می کند.
باز تاکید می شود زنبور عسل فقط از روی غریزه کار نمی کند بلکه عقل و هوش هم دارد. چون وقتی ما برای ایجاد خانه جدید به آنها موم می دهیم آنها بلافاصله از موم ما جهت ساخت حجره ها استفاده می کنند. می فهمند اگر فقط از موم خودشان استفاده کنند ممکن است دو ماه طول بکشد تا خانه جدید را بسازند ولی با کمک ما می توانند ظرف یک هفته خانه شان را کامل کنند.
۴۵) آموزش نظامی، ردیابی و نقش کشی راهداری:
زنبورها به محض انتقال به مکان جدید محیط را شناسایی می کنند. همه اشیاء و بناهای منطقه را با رایانه مغزی خود نشانه گذاری می کنند.معمولا ۲ تا ۳ روز طول می کشد تا محیطی به شعاع ۷ کیلومتر را دقیقا نشانه گذاری کنند. در این بین اگر گل در فاصله نزدیک وجود داشته باشد، ظرف چند ثانیه زنبورها آن را پیدا کرده از رنگ و بو و شهد آن آگاهی پیدا می کنند. بعد از چند دقیقه شهد یا گرده را به کندو حمل می کنند.
۴۶) توانایی انجام مهارت های گوناگون:
زنبورها چند نوع کار را به سرعت و دقت یاد می گیرند و نیازهای خود و همنوعان خود را تامین می کنند مثل تهیه زهر برای دفاع از خود، نقشه کشی، معماری، تولید عسل، تولید موم، جمع آوری گرده گل، تولید بره موم، تولید ژله رویال.
جای تاسف است بعضی جوانان ما مدارج عالیه تحصیلات دانشگاهی را طی می کنند ولی مهارت تامین نیازهای زندگی خود را ندارند و فقط می بینیم مدرک لیسانس، فوق لیسانس، دکترا را یدک می کشند. شاید روشن کردن یک بخاری گازی اتاق خود را بلد نباشند! یا هواگیری رادیاتور شوفاژ یا پختن نان یا غذای خود را بلد نیستند. اگر مادر یک روز غذا درست نکند از گرسنگی مستاصل می شوند!
۴۷) تنظیم رابطه با دیگران:
زنبور عسل دریافته که بدون تعامل با دیگران نمی تواند آ سایش و آرامش داشته باشد. همیشه با زندگی اجتماعی داشتن بینش و نگاه جهانی را مد نظر خود قرار دارد. ولی بعضی مواقع ما انسا ن ها تنهایی را ترجیح می دهیم. نمی خواهیم با جامعه هماهنگ باشیم.
چرا زنبورها خانه هایشان را ۶ ضلعی می سازند؟ زنبورها برای استحکام خانه ها، صرفه جویی در مصالح و اینکه تمام ردیف ها حتی یک میلیمتر فضای اضافی وجود نداشته باشد و دیگر اینکه خودشان استوانه ای شکل هستند هرکدام بتوانند به راحتی در خانه هایشان کارکنند تا مزاحم دیگران نشوند خانه هایشان را ۶ ضلعی می سازند.
۴۸) احترام به بزرگتر (مافوق):
هرجا که ملکه باشد زنبورهایی که در حول و حوش او هستند روی خود را به او می کنند و محال است که یک زنبور طوری بایستد که پشت او به طرف ملکه باشد. در موقعی که ملکه راه می رود، به هرجا که می رسد زنبورها فورا تغییر وضع می دهند و هرکس به ملکه پشت کرده وضع خود را اصلاح می نماید و روی خود را به ملکه می کند.
منبع: روزنامه رسالت – نامدار قاسمی بشلی
متن ابلاغیه به شرح ذیل میباشد
آشنايي با IR و UV
اشعه مادون قرمز (infra red)
مادون در لغت به معناي زير دست و قرمز به معناي هر چه به رنگ خون باشد، است. پس ميتوان گفت که مادون قرمز اشعه بسيار ريز و قرمز رنگ است.
گسترده اشعه مادون قرمز
منطقه اشعه مادون قرمز بين طول موجهاي 0.8 ميکرومتر (که حد نور مرئي است) و 343 ميکرومتر قرار دارد.
در اشعه مادون قرمز طول موجهاي کوتاهتر از 1.5 ميکرومتر از پوست ميگذرند و بقيه جذب شده و توليد حرارت ميکنند. اشعه مادون قرمز را به دو قسمت تقسيم ميکنند:
• طول موجهاي بين 0.8 ميکرومتر تا 4 ميکرومتر.
• طول موجهاي بلندتر از 4 ميکرومتر که اغلب بوسيله مواد جذب ميشوند، بخصوص طول موجهاي بلندتر از 10 ميکرومتر بوسيله هوا کاملا جذب ميشوند.
جذب اشعه مادون قرمز
• آب يکي از مواد خيلي جاذب اشعه مادون قرمز است. محلول نمک طعام در حدود 20 برابر آب خالص اشعه را جذب ميکند.
• شيشه معمولي براي اشعه مادون قرمز بلند به کلي غير قابل نفوذ است و مورد استفاده آن در ساختن گلخانهها براي حفظ گلها از سرما به سبب همين خاصيت است.
منابع اشعه مادون قرمز
منبع طبيعي
بزرگترين منبع طبيعي اشعه مادون قرمز ، خورشيد است. مقداري از نور آفتاب که به ما ميرسد، داراي اشعه مادون قرمز کوتاه است، زيرا پرتوهاي مادون قرمز بلند آن در طبقات هوا جذب شدهاند.
منبع مصنوعي
• اجسام ملتهب
بهترين منبع مصنوعي براي اشعه مادون قرمز ، اجسام ملتهب ميباشند که طول موج آنها بر حسب درجه حرارت تغيير ميکند. اگر بخواهيم اشعه مادون قرمز تنها داشته باشيم، بايد نور اين قبيل منابع مصنوعي را بوسيله شيشههايي که در ترکيب آنها يد و يا اکسيد منگنز دو (MnO) وجود دارد، صاف کنيم. اين نوع صافيها طيف مرئي را جذب ميکند و فقط اشعه مادون قرمز کوتاه را عبور ميدهند.
• عبور حريان الکتريکي از مقاومتها
روش ديگر که سهل و عملي است، عبور جريان الکتريکي از مقاوتهاي فلزي است، بطوري که اين مقاوتها سرخ ميشوند. اين مقاومتها غالبا از آلياژهاي آهن و نيکل ساخته شدهاند.
• چراغ با مفتول زغال چراغهايي که مفتول آنها از زغال چوب ساخته شده است، نيز به نسبت زياد اشعه مادون قرمز دارند. در اين چراغ نسبت اشعه کوتاه بين 1 ميکرومتر و 7 ميکرومتر خيلي کم ، ولي نسبت اشعه مادون قرمز بلند آن زياد است.
• چراغ بخار جيوه چراغ بخار جيوه نيز ، اشعه مادون قرمز با طول موج کوتاه بين 0.92 ميکرومتر و 1.3 ميکرومتر توليد ميکند، ولي نسبت اشعه حاصله نسبت به ساير منابع کمتر است.
اندازه گيري اشعه مادون قرمز
براي اندازه گيري اشعه مادون قرمز از جذب انرژي حرارتي آن استفاده مينمايند، يعني اين اشعه را به جسمي ميتابانند که بتواند کليه انرژي را جذب کند و سپس مقدار حرارتي را که در جسم مزبور توليد گشته ، اندازه ميگيرند.
• پيل ترموالکتريکي : وسيله دقيق ديگر براي اندازه گيري اشعه مادون قرمز ، استفاده از پيل ترموالکتريک ميباشد که در آن انرژي حرارتي تبديل به انرژي الکتريکي ميشود و به سهولت قابل اندازه گيري است.
• سوزن ترموالکتريک : براي اندازه گيري درجه حرارت در داخل نسوج زنده از دستگاهي به نام سوزن ترموالکتريک استفاده ميکنند.
خواص فيزيولوژيکي اشعه مادون قرمز
• اشعه مادون قرمز سبب گرم شدن پوست و نسج سلولي زير جلدي ميشود.
• اشعه مادون قرمز ممکن است در پوست سوختگيهاي نسبتا شديدي ايجاد نمايد.
• اگر اشعه مادون قرمز را به مقدار مناسب بکار برند، در نتيجه اتساع رگهاي زير پوست ، سبب تسهيل اعمال فيزيولوژيک پوست ميشود و حتي از راه عکسالعمل پوستي در بهبودي حال عمومي نيز ميتواند موثر واقع شود.
• اين اشعه خاصيت تسکين درد را نيز دارد که علت آن همان اتساع عروق و بهتر انجام گرفتن عمل رفع سموم و تغذيه بافتها است.
کاربرد اشعه مادون قرمز
•پزشکي
• نجوم
مادون قرمز در نجوم
تلسکوپها و آشکارسازهايي که توسط ستاره شناسان مورد استفاده قرار ميگيرند نيز از خودشان انرژي گرمايي منتشر ميسازند. بنابراين براي به حداقل رساندن اين تاثيرات نامطلوب و براي اينکه بتوان حتي تشعشعات ضعيف آسماني را هم آشکار ساخت، اخترشناسان معمولا تلسکوپها و تجهيزات خود را به درجه حرارتي نزديک به ????F ، يعني درجه حرارتي حدود صفر مطلق ، ميرسانند. مثلا در يک ناحيه پرستاره ، نقاطي که توسط نور مريي قابل رويت نيستند، با استفاده از تشعشعات مادون قرمز بخوبي نشان داده ميشود. همچنين مادون قرمز ميتواند چند کانون داغ و متراکم را همره با ابرهايي از گاز و غبار نشان دهد. اين کانونها شامل مناطق پرستارهاي هستند که در واقع ميتوان آنها را محل تولد ستارهاي جديد دانست. با وجود اين ابرها ، رويت ستارههاي جديد با استفاده از نور مريي به سختي امکانپذير است.
اما انتشار گرما باعث آشکار شدن آنها در تصاوير مادون قرمز ميشود. اختر شناسان با استفاده از طول موجهاي بلند مادون قرمز ميتوانند به مطالعه توزيع غبار در مراکزي که محل شکل گيري ستارهها هستند، بپردازند. با استفاده از طول موجهاي کوتاه ميتوان شکافي در ميان گازها و غبارهاي تيره و تاريک ايجاد کرد تا بتوان نحوه شکل گيري ستارههاي جديد را مورد مطالعه قرار داد. فضاي بين ستارهاي در کهکشان راه شيري ما نيز از تودههاي عظيم گاز و غبار تشکيل شده است. اين فضاهاي بين ستارهاي يا از انفجارهاي شديد نواخترها ناشي شدهاند و يا از متلاشي شدن تدريجي لايههاي خارجي ستارههايي جديد از آن شکل ميگيرند. ابرهاي بين ستارهاي که حاوي گاز و غبار هستند، در طول موجهاي بلند مادون قرمز خيلي بهتر آشکار مي شوند (??? برابر بيشتر از نور مريي).
اخترشناسان براي ديدن ستارههاي جديد که توسط اين ابرها احاطه شدهاند، معمولا از طول موجهاي کوتاه مادون قرمز براي نفوذ در ابرهاي تاريک استفاده ميکنند. اخترشناسان با استفاده از اطلاعات بدست آمده از ماهوارهاي نجومي مجهز به مادون قرمز صفحات ديسک مانندي از غبار را کشف کردند که اطراف ستارهها را احاطه کردهاند. اين صفحات احتمالا حاوي مواد خامي هستند که تشکيل دهنده منظومههاي شمسي هستند. وجود آنها خود گوياي اين است که سيارهها در حال گردش حول ستارهها هستند.
مادون قرمز در پزشکي
اگر نگاه دقيق و علمي به يک طيف الکترومغناطيسي بيندازيم، ميبينيم که از يک طرف طيف تا سوي ديگر آن ، انواع تشعشعات و پرتوها بر اساس طول موج و فرکانسهاي مختلف قرار دارند، از آن جمله ميتوان به تشعشعات گاما ، اشعه ايکس ، ماوراي بنفش ، نور مريي ، مادون قرمز و امواج راديويي اشاره کرد. هر کدام از اين پرتوها و تشعشعات همگام با پيشرفت بشر ، به نوبه خود چالشهايي را در زمينههاي علمي پديد آوردهاند که در اينجا علاوه بر کاربرد مادون قرمز در شاخه ستاره شناسي ، اشارهاي به کارآيي چشمگيري اين پرتو در رشته پزشکي خواهيم داشت.
کاربرد درماني مادون قرمز
بکار بردن گرما يکي از متداولترين روشهاي درمان فيزيکي است. از موارد استعمال درماني مادون قرمز موارد زير را ميتوان ذکر کرد.
تسکين درد
با وجود حرارت ملايم ، کاهش درد به احتمال زياد بواسطه اثر تسکيني بر روي پايانههاي عصبي ، حسي ، سطحي است. همچنين به علت بالا رفتن جريان خون و متعاقب آن متفرق ساختن متابوليتها و مواد دردزاي تجمع در بافتها ، درد کاهش مييابد.
استراحت ماهيچه
تابش اين اشعه راه مناسبي براي درمان اسپاسم و دستيابي به استراحت عضلاني ميباشد.
افزايش خون رساني
در درمان زخمهاي سطحي و عفونتهاي پوستي ، براي اينکه فرآيند ترميم به خوبي انجام گيرد، بايد به مقدار کافي خون به ناحيه مورد نظر برسد و در صورت وجود عفونت نيز افزايش گردش خون سبب افزايش تعداد گلبولهاي سفيد و کمک به نابودي باکتريها ميکند. از اين پرتو ميتوان براي درمان مفصل آرتوريتي و ضايعات التهابي نيز استفاده کرد.
معرفی UV
اشعه فرابنفش انرژی الکترومغناطیسی است که طول موج کوتاه و انرژی زیادی دارد و برای چشم انسان نامرئی است و در طیف الکترومغناطیسی ، بین اشعه ایکس و نور مرئی قرار دارد.
گستره اشعه فرابنفش
اشعه فرابنفش بین طول موجهای 0.0144 میکرومتر و 0.39 میکرومتر است. اشعه فرابنفش را به سه منطقه تقسیم میکنند:
• ماورا بنفش با طول موج بلند یا ماورا بنفش A : این اشعه بین طول موجهای 0.39 و 0.315 میکرومتر قرار دارد. نسبت این اشعه در نور آفتاب ، قوس الکتریکی زغال و چراغهای الکتریکی معمولی زیاد است.
• ماورا بنفش با طول موج متوسط یا ماورا بنفش B : این اشعه بین طول موجهای 0.315 و 0.28 میکرومتر است. این اشعه در نور چراغ بخار جیوه و قوسهای الکتریکی با الکترودهای فلزی وجود دارد، تاثیر آنها در پوست شدید است.
• ماورا بنفش با طول موج کوتاه یا ماورا بنفش C : این اشعه شامل طول موجهای کوتاهتر از 0.28 میکرومتر است و فقط در قوس الکتریکی جیوه وجود دارد.
جذب اشعه فرابنفش
• از شیشه معمولی فقط اشعه فرابنفش A عبور میکند. در صنعت شیشههایی با ترکیبات مخصوص میسازند که طول موج 0.26 یعنی ماورا بنفش B و A و قسمتی از C را نیز عبور دهد.
• شفافیت کوارتز خیلی بیشتر از شیشه است و فقط طول موجهای کوتاهتر از 0.18 میکرومتر در آن جذب میشود. به همین سبب حبابهای چراغهای مولد اشعه فرابنفش را از کوارتز تهیه میکنند.
• آب خالص برای اشعه فرابنفش ، شفافترین مایعات است و طبقات نازک آن امواج بلندتر از 0.2 میکرومتر را از خود عبور میدهند.
• گازها معمولا برای اشعه فرابنفش ، شفاف هستند و طول موجهای بلندتر از 0.18 میکرومتر از لایههای نازک هوا بخوبی عبور میکنند.
منابع اشعه فرابنفش
منابع اشعه فرابنفش خیلی زیاد است. تعدادی از آنها عبارتند از:
قوس الکتریکی زغال
نسبت اشعه فرابنفش در قوس الکتریکی زغال نسبتا کم است، ولی اگر اکسیدهای فلزی به الکترودهای زغالی اضافه کنند، مقدار این اشعه افزایش مییابد. برای این کار الکترودهایی میسازند که در آنها یک غلاف زغالی دور اکسید فلزی را گرفته است. قوسهایی که الکترود آنها از فلز خالص ساخته شده باشند، نیز به نسبت زیاد اشعه فرابنفش دارند.
چراغهای بخار جیوه
مهمترین و متداولترین منابع اشعه فرابنفش چراغهای بخار جیوه هستند که با مصرف کم نیروی الکتریکی ، مقدار زیادی اشعه فرابنفش تولید میکنند. قسمت اساسی لامپ از لولهای از جنس کوارتز ساخته شده است که در دو طرف آن دارای دو مخزن جیوه است.
اندازه گیری اشعه فرابنفش
اساس اندازه گیری اشعه فرابنفش متکی به خواص فیزیکی و شیمیایی آن است. وسایلی که برای اندازه گیری اشعه فرابنفش وجود دارد، اکتی نومتر (Actinometer) نامیده میشود و به سه دسته تقسیم میشود:
• پیل ترموالکتریک : جسمی را که کلیه اشعه را جذب میکند، در معرض تابش اشعه قرار داده و حرارت حاصله را اندازه گیری میکنند.
• اکتی نومتر فیزیکی : مهمترن این نوع اکتی نومترها سلول فوتوالکتریک (Photoelectric) است که از یک حباب از جنس کوارتز که به خوبی تخلیه شده است، تشکیل شده و نیز شامل دو الکترود است.
• اکتی نومتر شیمیایی : املاح نقره در اثر تابش اشعه فرابنفش احیا شده و چون نقره آن آزاد میگردد، املاح سیاه رنگ میشود. اکتی نومتری که متکی به خاصیت فوق است، اکتی نومتر بوردیه (Bordier) است.
خواص فیزیکی و شیمیایی اشعه فرابنفش
خواص فیزیکی اشعه فرابنفش
خاصیت فوتوالکتریک
اگر اشعه فرابنفش به فلزات بتابد، از آنها الکترون جدا میکند، ولی جدا شدن الکترون در کلیه فلزات به یک اندازه نیست و حساسیت کادمیوم بیش از همه میباشد. مقدار الکترونی که از فلز جدا میشود، متناسب با مقدار انرژی اشعهای است که به آن میتابد.
خواص شیمیایی اشعه فرابنفش
خاصیت فلوئورسانس
یکی از خواص مهم و جالب اشعه فرابنفش خاصیت فلوئورسانس آن میباشد. اگر در مقابل اشعه فرابنفش و یا یک چراغ بخار جیوه ، اجسامی از قبیل گچ و کولوفان (Colophan) و محلول سالسیلات دو سود یا آنتی پیرین و یا بعضی از سنگهای معدنی را قرار دهند، ملاحظه میشود که هر یک به نسبت جذب اشعه به رنگهای مختلف درخشندگی پیدا میکند. این خاصیت نیز بستگی به طول موج و شدت جذب اشعه دارد. بعضی اجسام در مقابل اشعه فرابنفش با موج بلند این خاصیت را ندارند و به عکس در مقابل اشعه فرابنفش با موج کوتاه خاصیت فلوئورسانس پیدا میکند.
خاصیت فوتو شیمیایی
اشعه فرابنفش باعث تعداد زیادی فعل و انفعالات شیمیایی میشود و این خاصیت در اشعه با موج کوتاه 0.3 میکرومتر شدیدتر است. از جمله مانند نور مرئی که املاح نقره را تجزیه و فلز آنها را آزاد میسازد و این خاصیت در اشعه با موج کوتاه بیشتر است. مدتها برای اندازه گیری مقدار اشعه فرابنفش از این خاصیت استفاده میکردند.
کاربرد اشعه فرابنفش
1. برای ضد عفونی کردن آبها
2. تحریک پذیری شدید روی اعضای حسی سطحی
3. تخریب نسوج
4. تخریب باکتریها
نقاط ضعف اشعه فرا بفش
1-عدم استفاده از اشعه فرا بفش در اب های کدر زیرا مانع نفوذ اشعه uv به اب می شود
2-عدم استفاده از ان درآاب هایی که دارای جامد معلق هستند زیرا بر اشعه uv تاثیر گذاشته وعمل ضدعفونی کنندگی ان را کاهش می دهد.
قابلیت خود حفاظتی طبیعی بدن
جهت حفاظت از اثرات مخرب تابش UV ، بدن انسان گاهی (با توجه به نوع پوست و نژاد) ، از خود نوعی پیگمنت ( رنگدانه) قهوه ای رنگ بنام ملانین Melanin آزاد می کند که این عمل با جلوگیری از نفوذ تابش به نسوج عمقی می تواند مفید فایده باشد. در غیر اینصورت، می توان از محصولات جلوگیری کننده از نفوذ تابش UV به بدن مانند لوسیون های ضدآفتاب یا suntan lotions که اکثرا بنام Sun blocks معروفند، استفاده شود.
امروزه بعضی از محصولات به اصطلاح Sunscreen دارای ترکیباتی از قبیل دی اکسید تیتانیوم TiO2 و اکسید دوزنگ یا Zinc Oxide و آووبنزونAvobenzone میباشند که کمک بزرگی جهت حمایت بدن درمقابل انواع تابش فرابنفش هستند.
- اکثر کرم های ضد آفتاب با اعلام درجه اندازه گیری مقاومت خویش بر اساس معیار SPF ، ظاهرا تنها قادر به محافظت پوست از باند UVB هستند که همین نکته می تواند شما را به اشتباهبیندازد زیرا دگرباره لازم به تکرار است که که باند UVA که توسط اینگونه لوسیون ها پوشش داده نمی شوند، به علت قدرت نفوذ بسیار بالا در نسوج بدن، عامل اصلی و اولیه سرطان پوست در انسان شناخته شده اند.
- طبق استاندارد UPF، نوع پوشش یا لباس هم درزمینه قدرت جلوگیری از تابش های باند UVA و UVB موثر بوده و بر حسب توان مقاومتشان ، دسته بندی می شوند، پس نوع لباس پوشیدن ما هم در حمایت از نسوج بدن در مقابل UV قابل توجه و اهمیت است.
حفاظت از چشم
تابش UVB قدرت بالا برای چشمان بسیارمخرب ومی تواند باعث آب مروارید Cataract و اختلال مزمن قرنیهPterygium یا کوری موقت و دائم گردد. پوشش حفاظتی چشمان برای کسانی که به مدت طولانی در معرض تابش UV وبخصوص ازنوع طول موج کوتاه آن قویا توصیه می گردد، مثلا کوهنوردان و اسکی بازان که به جهت اقامت های طولانی در ارتفاعات بالا، عملا با رقیق شدن هوا، عامل اصلی مقاومت در مقابل تابش فرابنفش را ازدست می دهند.
گر چه عینک های آفتابی معمولی به میزان کمی در مقابل تابش UV مقاومند، اما توصیه می گردد که حتی المقدور از لنز های پلاستیکی (ترجیحا از جنس پلی کربنات Polycarbonate ) بجای لنز های شیشه ای استفاده گردد زیرا همانگونه که اشاره رفت، شیشه معمولی در مقابل UVA فاقد مقاومت بوده وآنرا به راحتی از خود عبور میدهد. عینکها باید قادر باشند از ورود تابش های UV از کناره ها و بالا و پائین آن نیز جلوگیری کنند.
تهیه کننده: مژده اصولی
منبع:سایت تبیان
وزوز گوش سمفونی آزار دهنده
وزوز گوش یعنی شنیدن صدای خاصی شبیه صدای زنگ در گوش كه ممكن است در یك ، هر دو گوش و یا حتی در سر احساس شود. این صدا فركانس های متفاوتی دارد و به صورت زنگ زدن، صدای باد، غرش، سوت و ... درك می شود. وزوز در گاهی موارد شدت زیادی دارد كه سبب آشفتگی و پریشانی شده و زندگی طبیعی فرد را مختل می كند . گاهی هم خفیف و موقتی بوده و پس از مدتی كوتاه برطرف می شود. برای مثال هنگامی كه فرد در معرض صداهای بلند قرار می گیرد ممكن است برای چند دقیقه دچار وزوز گوش شود كه خود به خود برطرف می شود؛ اما در برخی موارد هم وزوز گوش دائمی است و در تمام طول زندگی همراه فرد است. جالب است بدانید كه در برخی موارد صدای وزوز توسط دیگران نیز قابل شنیدن است . این موارد غالباً به دلیل مشكلات عروقی در گوش خارجی یا اسپاسم عضلانی ایجاد می شود.
چه عواملی سبب وزوز می شوند؟
علت اصلی وزوز گوش در بسیاری از موارد مشخص نیست. اگر چه عواملی مثل استرس و اضطراب، آلرژی، افزایش یا كاهش فشار خون( اختلالات عروقی) وجود تومورها، دیابت، تیروئید، ضربه به سر و گردن و مصرف داروهایی مانند ضد التهاب ها، آنتی بیوتیك ها، داروهای مسكن، داروهای ضد افسردگی ، الكل و آسپرین به عنوان عواملی كه می توانند باعث وزوز گوش شوند، شناخته شده اند. در همین جا بد نیست یادآوری كنیم در صورتی كه شما از آسپرین استفاده كردید و دچار وزوز شدید، با پزشك خود مشورت كنید.بسیاری از وزوزهای گوش ناشی از آسیب انتهای میكروسكوپی عصب شنوایی در گوش داخلی است كه به دلیل صدای بلند ایجاد می شود. آسیب به آنها سبب كم شنوایی و بروز وزوز می شود. افزایش سن نیز عامل دیگری برای آسیب به این اعصاب و ایجاد وزوز است . عوامل دیگری كه باعث وزوز گوش می شوند ، عبارتند از: تجمع جرم در كانال گوش كه سبب وزوز موقت می شود و سخت شدن استخوانچه های گوش میانی ( بیماری استواسكلروزیس).
آیا ممكن است وزوز گوش پیشرفت كند و منجر به ناشنوایی شود؟
دربرخی موارد ممكن است وزوز گوش شدیدتر شود. اما معمولاً شدت آن بدون تغییر باقی می ماند. از جمله عواملی كه سبب بدتر شدن وزوز می شوند استعمال دخانیات، مصرف الكل و قرارگیری در معرض اصوات بلند است. بنابراین در صورتی كه محل كار شما پرسروصداست ( فرودگاه، كارخانجات، كارگاه ها و...)از پلاك های محافظ گوش استفاده كنید؛ اما به هر حال وزوز گوش مگر در موارد بسیار شدید با شنوایی تداخلی ایجاد نمی كند.آیا كودكان نیز دچار وزوز می شوند؟
همان طور كه بزرگسالان دچار وزوز گوش می شوند این حالت می تواند به دلیل ضربه صوتی، ضربه به سر، تاثیر داروها، واكنشهای ویروسی یا آلرژیك. اختلالات سیستم ایمنی،عفونت مزمن گوش،كم شنوایی و ضربه مغزی در كودكان نیز ایجاد شود. معمولاً كودكان تا سن مدرسه( 5 تا 6 سالگی) از بیان این حالت ناتوانند؛ اما مواردی نظیر مشكلات رفتاری همراه با كاهش توجه و تمركز، افسردگی، بی خوابی و اختلال مزمن گوش( مانند عفونت های طولانی مدت) می توانند نشانه ای از وجود وزوز باشند.در صورت بروز وزوز گوش باید چه كاری انجام داد؟
در اولین مرحله با پزشك خود مشورت كنید. پزشك، فشار خون، وجود عفونت، رژیم غذایی، حساسیت ها و وضعیت عمومی سلامت شما را بررسی كرده و در صورت لزوم برای بررسی های تكمیلی سیستم شنوایی شما را به متخصص گوش و حلق و بینی و یا كارشناس شنوایی سنجی ارجاع می دهد. در صورتی كه از داروی خاصی استفاده می كنید. درباره آن با پزشك مشورت كنید.درباره درمان وزوز گوش باید گفت كه اولاً وزوز گوش یك علامت است و باید علت اصلی را برطرف كرد: اما در مواردی كه علتی برای آن یافت نشود و یا به صورت مزمن دربیاید، راههایی برای درمان آن وجود دارد . راههای درمان برای افراد متفاوت است. اما تجربه ثابت كرده استفاده از چندین روش با هم مفیدتر از استفاده از یك روش به تنهایی است. برخی ازاین روشها از این قرارند:
1- استفاده ازسمعك: اغلب افرادی كه از وزوز رنج می برند دچار كم شنوایی نیز هستند. استفاده از سمعك سبب بلندتر شدن اصوات و راحت شنیده شدن آنها می شود. اگر فرد گفتگوی مردم یا موسیقی دلخواهش را به راحتی بشنود، كمتر به وزوز توجه می كند.
2- استفاده از وسیله تولید كننده صوت رقابتی ( ماسكر): معمولاً وزوز در محیط ساكت، آزار دهنده تر است. ماسكرها، ابزارهای الكترونیكی هستند كه روی گوش قرار گرفته و شبیه سمعك هستند . این وسایل اصوات دائم با شدت كم و باند فركانسی وسیع تولید می كنند كه سبب كاهش توجه فرد به صدای وزوز می شود. بیشتر مردم در صورت استفاده از ماسكر راحت تر به خواب می روند. گوش كردن به رادیو با صدای كم نیز به فرد كمك می كند كه وزوز را فراموش كرده و راحت تر به خواب رود. برخی از افراد كه از ماسكر استفاده می كنند، می گویند وزوز حتی چندین ساعت پس از استفاده از ماسكر نیز شدت كمی دارد.
3- دارو درمانی: برخی از داروها سبب بهبود نسبی وزوز می شوند، اماعوارض جانبی آن را نیز نباید فراموش كرد.
4- بازدرمانی: بازدرمانی استفاده توام از ماسكر( محو كننده) و مشاوره است . در این روش بیماران از یك وسیله داخل گوشی تولید كننده صوت استفاده می كنند. این وسیله به مدت 1 تا 2 سال هر روز 8 ساعت مورد استفاده قرار می گیرد. سپس فرد یاد می گیرد كه چطور از فكر كردن به وزوز دوری كند ، اگر چه این روش طولانی مدت است، اما اغلب مفید واقع می شود.
5- تمركز و آرامش: آرامش سبب كنترل عضلات و عروق شده و شدت وزوز را در بیشتر افراد كاهش می دهد.
كسانی كه دچار وزوز گوش هستند چه نكاتی را باید رعایت كنند؟
1- اجتناب از قرارگرفتن در معرض اصوات بلند.2- بررسی فشار خون و كنترل آن در صورت وجود مشكل.
3- كاهش مصرف نمك، مصرف زیاد نمك به جریان خون آسیب می رساند.
4- پرهیز از مصرف بیش از حد چای، قهوه و استعمال دخانیات.
5- ورزش روزانه برای بهتر شدن جریان خون.
6- استراحت كافی و جلوگیری از خستگی.
سعی كنید به صدای وزوز بی توجه باشید ، فكر كردن به مسائلی كه مورد علاقه شماست در این امر به شما كمك خواهد كرد. گوش كردن به موسیقی دلخواه خود عاملی برای كاهش توجه به این صدای آزار دهنده است. همچنین موسیقی می تواند صدای وزوز را بپوشاند. در هر حال توجه به وزوز و نگرانی درباره آن تنها شرایط را بدتر می كند.
منبع:http://www.tebyan.net/
روز جهانی ایمنی وبهداشت حرفه ای مبارک
سازمان بین المللی کار (ILO) از سال 2003 با هدف پیشگیری از حوادث وبیماریهای شغلی مراسمی را در این روز که در ایران مصادف با 8 اردیبهشت ماه است برگزار می کند .روز جهانی ایمنی وسلامت شغلی در واقع یک فعالیت سالیانه بین المللی برای نهادینه کردن کار سالم و ایمن در سرتاسر جهان است که در 28اوریل هر سال این مراسم برگزار می شود .برگزاری این مراسم یک بخش مهم از استراتژیهای جهانی سازمان بین المللی کار برای ارتقائ ایمنی وسلامت شغلی در همه محیط های کاری است .که باعث ارتقائ آگاهیهای مردم وهمچنین افزایش امنیت وسلامت در محیط کار می شود .
سازمان بین المللی کار ILO از برگزاری این مراسم توسط کلیه دولتها ،سازمانها وبخش های خصوصی وکارفرمایان وکارخانجات حمایت وپشتیبانی می کند .
شعار امسال روز جهانی ایمنی و سلامت شغلی عبارتست از :
2010 - Emerging risks and new patterns of prevention in a changing world of work
برای کسب اطلاعات بیشتردر این زمینه وهمچنین دریافت پوستر روز جهانی ایمنی وبهداشت حرفه ای در سال ۲۰۱۰میتوانید به سایت سازمان بین المللی کار به آدرس :
http://www.ilo.org/safework/events/safeday/lang--en/WCMS_DOC_SAF_EVE_DAY_10_EN/index.htm
مراجعه نمایید .
شعار امسال روز جهانی بهداشت وبرنامه های هفته سلامت در سال 1389
شعار سال و روزشمار هفتۀ سلامت
عنوان شعار سال: «شهرنشینی و سلامت»
چهارشنبه 18 فروردین 89: «جامعۀ سالم؛ مدارس مروج سلامت»
پنجشـنبه 19 فروردین 89: «جامعۀ ایمن - رانندگی ایمن»
جمــــعه 20 فروردین 89: «شهر سالم؛ ورزش، نشاط و رفتارهای سالم»
شــــنبه 21 فروردین 89: «جامعۀ سالم؛ تغذیۀ سالم و امنیت غذایی»
یکشـنبه 22 فروردین 89: «شهر سالم؛ همکاری بینبخشی و همبستگی اجتماعی»
دوشـنـبه 23 فروردین 89: «شهر سالم؛ هوای سالم و عاری از دخانیات»
سهشنـبه 24 فروردین 89: «جامعۀ سالم؛ بسیج پیشگیری از اعتیاد»
پوستر روز جهانی بهداشت در سال1389
بازهم چهارشنبه سوری
چهارشنبه آخرسال يا همان چهارشنبه سوري از جمله آيين و سنني است كه ايرانيان باستان آن را جهت پاكسازي محيط زندگي، آلايش روحي و برطرف كردن كدورتها برگزار ميكردند. اين مراسم با برپايي آتش در نقاط از پيش تعيين شده آغاز براي به راه انداختن جشن و شادي آغاز ميشد اما متاسفانه اين مراسم پس از گذشت سالها با ورود و ساخت مواد منفجره شكل محوري خود را از دست داده است.
نگاهي به حوادث روزهاي پاياني سالهاي گذشته، مبين اين حقيقت است كه هر ساله تعداد زيادي از نوجوانان و جوانان بر اثر شدت حوادث وقوعي در چهارشنبه آخر سال به شدت دچار سوختگي اعضاي بدن، نابينايي دايم، قطع دست و پا شده، به طوريكه در برخي موارد شدت جراحات وارده به گونهاي است كه به مرگ فرد حادثهديده منجر ميشود.
علاوه براين نبايد فراموش كرد كه در اين ميان تعداد زيادي از افراد در اثر تماس با مواد شيميايي محترقه و منفجره دچار ضايعات پوستي، ريوي، دردهاي شديد، سرگيجه و تعدادي نيز دچار ناهنجاريهاي روحي و رواني ميشوند، اين در حاليست كه صداي مهيب انفجارها در اغلب موارد منجر به ناراحتيهاي جدي عموم افراد به خصوص بيماران، زنان باردار، خردسالان و افراد مسن ميشود.
توصيه هاي لازم جهت پيشگيري وكاهش حوادث چهارشنبه سوري
· بهتراست نقاطي از شهر كه مناسب انجام مراسم آتش بازي است، شناسايي شده و پيش از فرا رسيدن روز چهارشنبه آخر سال به ابلاغ عموم برسد.
· خطرات آتشبازي را به كودكان بياموزيد. والدين و مسؤولان واحدهاي آموزشي نيز بايد آگاه باشند، در اين ايام باقيمانده از سال با ارائه توصيههاي ارشادي و ايمني به كودكان و نوجوانان آنها را از خطرات و عوارض وحشتناك بازي با آتش و ترقه و مواد محترقه به هر شكل آگاه و مطلع كنند.
· برخورد نيروي انتظامي با فروشندگان مواد شيميايي به كودكان و نوجوانان ضروري است.
- حتي الامكان كودكان، زنان باردار، افرادسالخورده وبيماران قلبي ازساعت 2بعدازظهر به بعد دراين روز ازمنزل خارج نگردند.
- براي جلوگيري از آتشسوزي خودروها ، در اين شب از قرار دادن خودروها در معابر عمومي خودداري كنيد، چرا كه قدرت بنزين 10 برابر TNT است كه در صورت انفجار باك بنزين حادثه مهيبي رخ ميدهد.
- مواد محترقه را در زيرزمين و فضاهاي تنگ و سربسته قرار ندهيد زيرا بدون دخالت افراد خود بهخود و يا در هنگام جابهجايي با دست و پا در داخل ساك و كيف در اثر حرارت و يا ضربه منفجر مي گردد.
- درصورت مشاهده خريد و فروش مواد محترقه به هر شكل ممكن سريعاً ماموران پليس را در جريان قرار دهيد.
- كبريت و مواد و مايعات آتشزا مانند نفت و امثال آن را از دسترس كودكان دور نگاه داريد.
- بالكنها را از ضايعات و مواد سوختني خالي كنيد و پنجرهها را ببنديد.زيرا يكي از عوامل عمده ايجاد حريقها، پرتاب مواد آتشزا مثل فشفشه به آسمان و افتادن آتش در پشت بام و بالكن و يا پنجرههاي باز و روي شاخههاي خشك است، معمولا فشفشهها در اثر به آتش كشيده شدن شعلهور شده و سوختن آنها تدريجي است، بنا بر اين بالكنهاي پشت بامها، راهپلهها و … از ضايعات موجود پاكسازي و مواد سوختني و وسايل اضافي به محل امن منتقل شود و حتيالمقدور پنجرهها بسته شده و مواد يا مايعات سريعالاشتغال را از مكانهاي روباز به مكانهاي مسقف انتقال دهيد.
- از آتش زدن بوته، هيزم و ...، چه در حياط و يا محوطه پاركينگ واحدهاي مسكوني و يا كوچهها و معابر عمومي و نيز از انداختن مواد منفجره قوطيهاي دربسته، مخازن كوچك گاز و ظروف تحت فشار به داخل آتش كه منجر به انفجار شديد ميشود، خودداري كنيد؛ زيرا در اثر انفجار، قطعات بدنه آنها به اطراف پرتاب شده و موجب جراحات شديد در بدن و خصوصاً در سرو صورت خواهد شد.
- خودروها را در معابر تنگ پارك نكنيدچراكه آتش بازي در نزديكي وسايط نقليه كه حامل بنزين و مواد سوختني هستند، در صورت كمترين نشتي از آنها و حتي در شرايط عادي اين وسايل را مبدل به بمبي ميسازد كه چاشني انفجار آن كشيده شده باشد.
- پريدن از روي آتش با چادر و لباسهاي گشاد كه نوعاً از فراوردههاي نفتي توليد شده وسريعالاشتعال هستند، فوقالعاده خطرناك است و بايد از اين كار خودداري شود.
- مخازن خاموشكننده دستي در منزل، محل كار و … را به صورت آماده و در دسترس قرار دهيد تا در صورت نياز بتوانيد سريعا از آنها استفاده كنيد
- در صورت بروز حريق و حادثه، خونسردي خود را حفظ نموده و سعي كنيد بلافاصله كودكان، افراد مسن و ديگران را از محل حريق و حادثه به محل امن انتقال داده و سپس بلافاصله با تلفن 125 نزديكترين ايستگاه آتشنشاني تماس گرفته و مراتب را با ذكر نشاني دقيق، نوع حادثه، اطلاع دهيد و در صورتي كه حريق گسترده نيست با استفاده از آب،شن وماسه، گوني و پارچه نمدار و يا وسايل اطفاء حريق سعي در خاموش كردن آتش نموده و به محض رسيدن مأموران آتشنشاني نهايت همكاري را با آنها به عمل آوريد.
خطرات وحوادث ناشى از استفاده نادرست مواد شوينده و پاك كننده درایام خانه تکانی
مقدمه:
يكى از فعاليت هاى شغلى كه گروه قابل توجهى به آن اشتغال دارند، اما نمود شغلى چندانى ندارد، «خانه دارى» است. در اين شغل همانند مشاغل ديگر عملاً عوامل بيمارى زاى متعددى وجود دارد. اين عوامل در گروه هاى گوناگون قابليت شناسايى و ارزيابى دارد و پتانسيل ايجاد تخريب و آسيب رسانى به دستگاه هاى مختلف بدن در آنها وجود دارد.از سويى شاغلان حرفه خانه دارى نيز همانند ديگر حرف نيازمند آشنايى با عوامل بيمارى زاى شغل خود هستند، شناخت مناسب مخاطرات و بيمارى هاى شايع در هر حرفه مى تواند موجب كاهش مواجهه و در نتيجه آسيب به بدن و به دنبال آن ارتقاى سلامت و تندرستى شود.
معمولاً هر ساله در روزهای پایانی سال و مقارن با انجام نظافت منازل در این ایام، به علت استفاده نادرست از برخی فرآورده های پاک کننده خانگی، مواردی از بروز مسمومیت با مواد شوینده بویژه پاك كننده ها و سفيدكننده ها افزايش مى يابد كه اغلب به علت مصرف زياد وايتكس است. براساس اعلام كارشناسان، سال گذشته حدود ۹۱ نفر در روزهاى پايانى سال و در ايام خانه تكانى بر اثر مسموميت با مواد شوينده، سفيد كننده و پاك كننده در بيمارستان لقمان حكيم بسترى شدند كه ۸۸ مورد مسموميت با مواد سفيد كننده و سه مورد مسموميت با مواد شوينده و پاك كننده بوده است.
مسموميت هاى ناشى از استنشاق مواد شوينده و پاك كننده:
بيشتر موارد مسموميت با شوينده ها از نوع استنشاقى است، استفاده از مواد سفيدكننده در فضاى بسته حمام و دستشويى به علت ايجاد گاز كلر، موجب تحريك راه هاى هوايى شده و علايم مسموميت در افراد بروز مى كند و سرفه، خس خس سينه و تنگى نفس بويژه در افراد داراى زمينه بيمارى هاى ريوى از جمله علايم مسموميت با اين مواد است. گاهى افراد بويژه زنان خانه دار براى پاكيزگى بيشتر سطوح سراميكى از مخلوط وايتكس و تركيبات اسيدى بسيار قوى مانند جوهر نمك استفاده مى كنند كه به علت برخى فعل و انفعالات شيميايى موجب آزاد شدن بيشتر گاز كلر و در نتيجه شدت علايم مسموميت مى شود و در صورت بالا بودن سن و داشتن زمينه بيمارى هاى ريوى و قلبى، مى تواند منجر به مرگ شود. لذا به زنان خانه دار توصيه مى شود از مخلوط كردن مواد سفيدكننده و جوهرنمك خوددارى كنند و هنگام شست وشوى حمام و دستشويى از ماسك هاى محافظ استفاده و پنجره ها را باز و تهويه را روشن كنند تا جريان هوا برقرار شود.
همچنين استفاده زياد از سفيد كننده و پاك كننده ، انواع حلال و مواد ضد عفونى بويژه در محيط هاى سربسته و كوچك مى تواند آسيب هاى جدى و گاه جبران ناپذيرى به ريه و مجارى وارد كند. اين درحالى است كه بسيارى از مواد ضد عفونى كننده نيز به راحتى از ماسك هاى كاغذى عبور مى كنند و مى توانند موجب آسيب ريه شوند. بنابراين تهويه مناسب در محل و استفاده نكردن از محلول هاى غليظ مى تواند به پيشگيرى از اين مشكلات كمك كند.
بيماران داراى مشكلات تنفسى مانند آسم يا افرادى كه حساسيت ريوى دارند، به هيچ عنوان نبايد با اين مواد شيميايى در تماس باشند و حتى افراد سالم نيز به اميد زدن ماسك هاى كاغذى، در محيط بسته و بدون تهويه نمى توانند از اين مواد استفاده كنند.
مشكلات پوستى ناشی ازتماس مستقیم با مواد شوينده و پاك كننده:
مشكلات پوستى و مخاطى از ديگر عوارض مصرف نادرست مواد شوينده مى باشد. تركيبات شوينده خاصيت سوزانندگى خفيفى دارند كه در نتيجه تماس طولانى با سطح پوست اثر تحريكى روى آن ايجاد مى كنند. معمولاً در روزهاى پايانى سال، بيمارى هاى ناشى از تماس مستقيم پوست دست با مواد سفيد كننده و پاك كننده و حتى تماس زياد با آب و رطوبت بشدت افزايش مى يابد، بيمارى «درماتيت» زنان خانه دار يا همان اگزماى دست شايع ترين بيمارى در اين ايام است كه خارش، قرمزى و خشكى پوست و تاول هاى ريز را به دنبال خواهد داشت. معمولاً تظاهر بيمارى در كف دست و روى نوك انگشتان بروز و گاهى فاصله ميان انگشت حلقه و كنارى را درگير مى كند و ضايعه اى به شكل پيش بند تشكيل مى شود كه به اگزماى پيش بندى معروف است. به علاوه زياد نگه داشتن دست در آب و رطوبت نيز منجر به ايجاد قارچ پوستى مى شود. اين ضايعات در صورت درمان نشدن بموقع موجب التهاب و ترك پوست مى شوند. همچنين تماس مواد شيميايى با پوست مى تواند عوارض مختلفى در بر داشته باشد، به عنوان مثال تماس مكرر با سفيد كننده ها موجب از بين رفتن چربى پوست در محل تماس شده و به دنبال آن خارش، سوزش، زخم، ترشحات آبكى و چركى ايجاد مى شود.
بهترين راه براى جلوگيرى از خشكى پوست و عود اين ضايعات، استفاده از كرم هاى حاوى اوره، گليسيرين، وازلين و غيره است. زنان خانه دار بايد هنگام خانه تكانى و استفاده از مواد شوينده، پاك كننده و سفيد كننده حتماً از دستكش استفاده كنند و به علت احتمال ايجاد حساسيت به دستكش هاى لاستيكى بايد ابتدا دستكش نخى و سپس از دستكش پلاستيكى استفاده كرد.
آسيب هاى ناشى از مواد شوينده بر چشم:
انواع مواد شيميايى در درجه هاى مختلف به چشم آسيب مى رسانند و مواد شوينده و رنگ بر ازجمله خطرناك ترين مواد براى چشم به شمار مى روند و در صورت تماس با چشم به سرعت قرنيه را زخم كرده و حتى در موارد شديدتر مى توانند به سوراخ شدن كره چشم منجر شوند. مواد شوينده همچنين مى توانند موجب ايجاد زخم هاى شديد در پلك شده و چسبندگى هاى كره چشم و پلك را به همراه داشته باشند. آسيب ناشى از اين مواد ممكن است آن قدر جدى باشد كه بينايى به طور كامل از بين برود.
در صورت تماس مواد شوينده يا هر ماده شيميايى ديگر با چشم بايد بلافاصله چند بار چشم را در آب باز و بسته كرد تا ماده از چشم خارج شود. در صورت باقى ماندن ماده شيميايى در چشم، در فاصله زمانى مراجعه مصدوم به چشم پزشك، آسيب ناشى از اين مواد شديد تر مى شود.
آسيب هاى وارده به چشم از نظر زمانى و مالى بسيار هزينه بر است و به علاوه آسيب روانى شديدى به دنبال دارد، بنابر اين پيشگيرى از اين موارد بسيار ضرورى است و بايد هنگام كار با مواد شيميايى و شوينده از عينك هاى حفاظتى استفاده كرد. همچنين بايد اين مواد دور از دسترس اطفال نگهدارى و در حداقل غلظت استفاده شوند، چرا كه هرچه ميزان غلظت بيشتر باشد، آسيب ناشى از اين مواد شوينده و پاك كننده شديدتر مى شود.
خطرمسمومیت کودکان باموادشوینده:
برخى نيز به علت بى دقتى و سهل انگارى، مواد پاك كننده و سفيدكننده را در دسترس كودكان قرار مى دهند و احتمال دارد آنها نيز به علت كنجكاوى با اين مواد در تماس قرار گيرند. اين كار منجر به التهاب و سوختگى دستگاه گوارش مى شود و عمل بلع را با مشكل مواجه مى كند. والدين در صورت مسموميت خوراكى فرزندان، نبایستی آنها را وادار به استفراغ كنند، زیرا اين كار موجب آسيب ديدگى و سوختگى بيشتر دستگاه گوارش مى شود. بنابراين بهتر است تا رساندن مصدوم به بيمارستان يا مراكز درمانى، عمل رقيق سازى با آب يا شير صورت گيرد و به دفعات و به مقدار ۳۰ تا ۵۰ سى سى به كودك، شير يا آب خورانده شود.
توصیه های ایمنی جهت پیشگیری از حوادث ناشی ازموادشوینده :
è هنگام استفاده از شويندههاي شيميايي، حتماً از ماسك مناسب استفاده کنید.
èدر هنگام استفاده از مواد شيميايي و فرآورده هآی شوينده و پاک کننده ، پنجره ها را باز کرده و تهویه را روشن نمایید تا هوا بخوبي در محيط جريان داشته باشد .
èاز مخلوط کردن مواد شيميايي مانند جوهر نمک و مواد سفيد کننده جدا خودداري کنيد، بخار ها و گازهاي ناشي از اين اختلاط بسيار سمي و خفه کننده ميباشد .
èبخار متصاعدشده از تركيب جوهرنمك و وايتكس بسيار خطرناك است؛ خصوصاً براي چشم، پوست و ريه. توصيه ميشود از تركيب اين دو ماده خودداري کنيد.
è كاربرد فراوان مواد شوينده و پاككننده از جمله جرمگيرها و سفيدكنندهها در منازل، موجب انتشار برخي ذرات شيميايي خطرناك در توالت، حمام و آشپزخانه میشود و استفاده و تداوم اين مواد به همراه آب گرم هم اثر منفي آن را دوچندان ميكند.
èمحصولات شيميايي و شوينده را هميشه در ظرف اصلي آن نگهداري کنيد هيچگاه اين مواد را در ظرف مواد خوراکي ( مانند بطري نوشابه ) نگه داري نکنيد . اين عمل سبب خورده شدن اشتباهي اين مواد توسط کودکان مي شود .
èهميشه پس از استفاده از مواد شيميايي سريعا درب آن را ببنديد .
آدرس پست الكترونيكي ما : a_safari353@yahoo.com
